Bijlage 1. Cultuurhistorische waarde van het dorpsbossencomplex:
grondgebied oostkant Boslaan
De geschiedenis van Appelscha is niet direct grijpbaar op het eerste gezicht, daarom is het belangrijk om de geschiedenis van Appelscha toch meer zichtbaar te maken en te houden, zoals in deze situatie.
Dit is een verhalenrijk gebied waarin de landschapshistorie en de sociale geschiedenis van streek mooi verweven zijn.
De aanleg van ‘woonstichtinghuisjes’ op bescheiden schaal hoort ook bij deze verhaallijn.
Of grootschalige woningbouw eveneens binnen deze verhaallijn past kun je je vraagtekens bij zetten.
De betreffende grond / gebied aan de oostkant van de Boslaan heeft in de loop van een kleine honderd jaar een aantal functiewijzigingen ondergaan. Tot ongeveer 1850 lag hier heide.
Dit is vervolgens op instigatie van de Reservekas van Appelscha omgezet naar een productiebos. (waarin waarschijnlijk ook al kon worden gewandeld).
Het desbetreffende stuk bos is in de volksmond bekend als het ‘Reservebos’.
Met de komst het ‘Bergjebos’ , aan de oostzijde van de boslaan, rond 1870 bereikten de dorpsbossen van Appelscha hun grootste omvang.
In 1919 werd een uitsparing in het Reservebos gemaakt – Oostkant Boslaan – waar ‘de woningbouwstichting.’ een aantal huisjes liet bouwen.
In de vroege 20e eeuw werden delen van het bos (Oostkant van de Boslaan)
verkocht aan de Woningbouwstichting voor woningbouw en de rest aan Staatsbosbeheer.
Deze huisjes kregen er aan de achterzijde ook een lapje grond bij, om zelf te bewerken voor levensonderhoud. Op een vergelijkbare plaats staan tegenwoordig nog steeds een aantal huisjes ( Tolkhekslaan ) maar die zijn van veel latere datum.
De karakteristieke woninkjes zijn helaas in de 21’e eeuw gesloopt en vervangen door moderne alternatieven.
De cultuurhistorische waarden en kenmerken van het stuk grond liggen besloten in de volgende punten:
- De behuizing in de open ruimte tussen de dorpsbossen is van oudsher kleinschalig,
met open stukken onbebouwde grond aan de noordwestzijde.
- De begroeiing in de nabijheid van het desbetreffende gebied maakt onderdeel uit van de Dorpsbossen van Appelscha.
- Het gaat hier om een bomenrijk gebied waar de Reservekas zo’n 170 jaar geleden al begon met aanplanten van geboomte. Uit cultuurhistorisch oogpunt is het wenselijk om de aanwezige begroeiing, mits het geen zieke bomen of overwoekerende exoten betreft, zoveel mogelijk in stand te houden.
- Het desbetreffende gebied hoort bij het bredere ensemble van de Dorpsbossen van Appelscha.
Bestemmingsplan wijziging Boslaan
Uitspraak wethouder Zuil bij inspraak avond 1997: nooit bouwen op het grondstuk achter de destijds nieuwe huizen bij de Boslaan.
Destijds is bij belijning etc. van de percelen met de landschappelijke aanblik nadrukkelijk rekening gehouden.
Bron: Martin Braaksma, Dennis Worst. Landschapsbeheer Friesland