Jeej, we zijn online! Meer nieuws volgt snel.

Dorpsbossen Appelscha worden heropend: 90 geïnteresseerden wonen evenement bij, waarna boswachters excursie geven

Henk Vondeling • 17 maart 2023, 11:56 • Dorpen

Een informatiebord wordt onthuld door Tjalling Jongsma en Veerle Nota, de oudste en de jongste aanwonenden van de bossen. Foto: Harry Lasker

Twee jaar geleden begon het met een vraag van een buurtbewoner. Is het een idee om het Kerkebos en het Bergjebos in Appelscha te renoveren, aan te pakken met wat vrijwilligers? De schouders eronder. Veel buurtbewoners dachten daar precies hetzelfde over. De dorpsbossen lagen vol met afval, de paden waren veelal dichtgegroeid. Een ergernis. Ze kwamen in actie. Er werd contact gelegd met de eigenaar, Staatsbosbeheer en kregen groen licht. Veel zaterdagochtenden en snoeiafval verder was het zaterdag zover. De dorpsbossen werden heropend.

Aan het woord is diezelfde buurtbewoner, Wytske Hoogeveen. Ze spreekt alle aanwezigen – zo’n negentig personen – toe bij de vijver in het Bergjebos. Ze vertelt over de werkzaamheden, het snoeien langs de paden, het bergje opknappen. Er werd door de groep zelfs een nieuw pad aangelegd in het bos. ,,En er komt in de toekomst nog een bankje. Er ligt vlak naast de vijver nog een betonnen plateau, waarop het bankje bevestigd zal worden.”

Naast Hoogeveen staat een gloednieuwe lessenaar, hij is in een doek ingepakt, er omheen zit een lint van Staatsbosbeheer. Aan de jongste en oudste aanwonende van het bos om de lessenaar te onthullen. Samen trekken Veerle Nota en Tjalling Jongsma de strik uit het lint en ontdoen de lessenaar van het doek. Op het infopaneel valt te lezen over de geschiedenis van ’t Bergjebos.

Al in 1871 werd het aangelegd en daarmee is het het oudste bos van Appelscha. Het bos gold tevens als Reservekas. Toen de turfwinning in de winter stilviel, werden de werklozen ingezet bij de aanplant ervan.

,,We zijn enorm blij met deze groep vrijwilligers”, zegt boswachter van Staatsbosbeheer, Linda Meijvogel. Het bos valt onder de natuurorganisatie, maar zij hebben nog zesduizend hectare Drents-Friese Wold te onderhouden. ,,Deze handen kunnen wij goed gebruiken.”

De groep vrijwilligers, inmiddels opererend onder stichting Dorpsbossen Appelscha (DBA) vanwege subsidiemogelijkheden, zal vanaf nu één zaterdag per jaar de handen uit de mouwen steken om de werkzaamheden bij te houden.

Stellingenpad

,,Jullie zullen je wel afvragen, waarom neemt hij nou het woord? Hij heeft helemaal geen vinger uitgestoken om te helpen bij de renovatie”, zegt Appie Boonstra. Hij licht zijn opening toe:

,,Ik hielp bij de totstandkoming van het Stellingenpad.” De 2 loopt door zowel het Bergjebos als het andere dorpsbos, het Kerkebos. Daarom ben ik door de o langeafstandswandeling werd dit jaar verkozen tot het mooiste wandelpad van de Benelux. ,,Etappe 1rganisatie uitgenodigd om hier ook wat te zeggen.”

Hij gaat verder met een verhaal over zijn jeugd: ,,Ik kwam hier vroeger veel. We speelden veel op het bergje. We renden en fietsten er vanaf, net zoals vele andere aanwezigen hier. En soms viel er wel eens iemand in de vijver. Het is een bos vol met herinneringen voor Appelschaasters, voor jong en oud. Ik vind dat de vrijwilligers een prestatie van formaat hebben geleverd. En ik vind het mooi om te horen dat er ook nog een bankje komt, want volgens mij spelen hier nog vaak kinderen. Dan kunnen we mooi kijken naar hoe de volgende generatie hier te water gaat.”

Er worden door de aanwezigen herinneringen opgehaald, er wordt cake gegeten dat overigens is gebakken door OlmenEs en koffie en thee wordt geserveerd in bekertjes van LIMM. Daarna volgen er twee korte excursies namens boswachters Kees van Son en Linda Meijvogel.

Excursie

,,Het Bergjebos is van origine een sterrenbos. Dat zie je goed aan de lange paden, die in een stervorm in het bos liggen. Allen komen ze uit bij ’t Bergje, het centrale punt”, zegt Van Son. Hij laat aan de groep van ongeveer tien een hoogtekaart zien op zijn telefoon. ,,Zie je dat in het bos allemaal lijnen lopen? Dat zijn laagtes, in de vorm van greppels. Sommige daarvan zijn nog in werking. De sloten werden bij de aanleg gegraven om het natte bos te ontwateren. Op sommige plekken liggen de greppels om te zes meter. Om deze reden is het Bergjebos tevens een rabattenbos.”

Een stukje verderop leunt Van Son tegen een grote boom. Dik is hij ook. ,,Met een aantal andere bomen is deze boom het oudste van het bos. Hij is ongeveer honderdvijftig jaar oud en het kan zo maar zijn dat hij nog honderd jaar staat, deze gigant.” Tien meter daarnaast staat nog zo’n eik. ,,In dit deel werd vroeger niet gekapt, dat gebeurde voornamelijk verderop. Je zult zien, daar is het bos veel jonger.”

Hij bedoelt daarmee het deel van het bos dat aan de kant van de Drentseweg ligt. Daar knakt de boswachter een tak af van een boom. ,,Jullie zullen wel denken, waarom doet hij dat nou. Dit is de vogelkers, een exoot, die eigenlijk niet in Nederland hoort. We zijn ze liever kwijt dan rijk in het bos.”

Hij knakt de tak nog een aantal keer doormidden en geeft iedereen een deel. ,,Ruik er maar eens aan, wat ruiken jullie?” Het is even stil. Niemand kan erop komen. Het ruikt wel naar iets specifieks, maar wat het is. ,,Bitterkoekjes”, verklapt Van Son dan. ,,Ja, nu je het zegt, wat bijzonder”, zegt één van de aanwezigen.

En zo noemt hij het ene leuke feitje na de andere. Een volgende boom is aan de beurt. ,,Deze eik wordt door Staatsbosbeheer laten staan, ook al is hij dood. Er zit in een dode boom meer leven dan in een levende boom.”

Hij wijst naar de schors. ,,Ik haal het er nu niet af, omdat er beesten in kunnen zitten die in winterslaap zijn, een vleermuis bijvoorbeeld. Maar in de zomer, zie je achter zo’n stuk schors de wereld aan beestjes zitten. Veel bosbewoners leven ervan.” De kruin is er door Staatsbosbeheer uitgehaald om het gevaar op vallende takken te voorkomen. Deze boom kan nog wel dertig jaar staan.” Een bos, rijk aan cultuurhistorie en verhalen. Een bezoekje waard.

Er komt een bruggetje en ook het bergje wordt (weer) aangepakt.

6 oktober 2022, 15:00 

De werkgroep is afgelopen zaterdag begonnen met het renoveren van de dorpsbossen. Eigen foto

De Werkgroep Dorpsbossen Appelscha zoekt vrijwilligers, mensen die graag buiten zijn en zich willen inzetten voor de natuur. De werkgroep werkt op zaterdagochtenden in het Bergjebos en Kerkebos in Appelscha. De vrijwilligers helpen bij het onderhouden en verfraaien van de dorpsbossen en de werkgroep kan daar wel wat handjes bij gebruiken.

De werkgroep is opgericht in 2021 en bestaat uit 15-20 omwonenden van de twee bossen. De groep heeft als doel om samen met eigenaar Staatsbosbeheer van het Kerkebos en het zogeheten Bergje mooie en toegankelijke wandelgebieden te maken voor de inwoners van Appelscha. Beide bossen zijn halverwege de 19de eeuw aangelegd. De werkgroep houdt zich naast praktische werkzaamheden ook bezig met het in kaart brengen van de biodiversiteit in de bossen en onderzoek naar de cultuurhistorische waarde van het gebied en de omgeving.

Gedurende het eerste seizoen zijn er een nieuw pad aangelegd in het Kerkebos, parallel aan de Drentseweg. Ook is er een begin gemaakt met het verwijderen van bamboe en de Amerikaanse vogelkers. Tussen oktober 2022 en met maart 2023 wordt de vijver in het Bergje opgeschoond. Ook wordt (tuin)afval uit de bossen verwijderd, worden exoten verwijderd of kort gesnoeid, wandelpaden in de bossen worden verbreed, er komt een bredere toegang en een bruggetje plaatsen.

Het plan is daarnaast om de Berg in het Bergjebos te herstellen, een bankje op de berg plaatsen en toegang tot bankje te verbeteren. er komen vogelkastjes langs de paden en de cultuurhistorische achtergrond van de dorpsbossen worden in beeld gebracht. Al deze werkzaamheden worden gerealiseerd op acht zaterdagochtenden, waarvan één in het kader van de Natuurwerkdag van Landschapsbeheer.

Op de volgende zaterdagochtenden wordt er geklust in de bossen: 22 oktober, 5 en 26 november, 17 december, 7 januari, 18 februari en 7 en 14 maart.

Er wordt gestreefd naar een vaste vrijwilligersgroep van ongeveer 25 vrijwilligers. Geïnteresseerd? Meld je aan via deze website. Vrijwilligers hoeven niet alle zaterdagen beschikbaar te zijn om mee te doen.

Ruimere paden, extra pad en minder afval en exoten.

Henk Vondeling • 30 september 2021, 10:31 

De bosjes hebben iets weg van een parkbos.

Afval en dichtgegroeide paden in het Kerkebos en Bergjebos in Appelscha zijn voor bewoners aan de Boslaan en Zuider Es een ergernis. De dorpsbossen kunnen en moeten netter, vinden zij. Een werkgroep van vrijwilligers is opgericht om de boel aan te pakken. Er ging al een geruime tijd aan voorbereiding aan vooraf, maar op 9 oktober gaan de handen uit de mouwen.

Het Bergjebos is bij velen wel bekend. Het bos met in het midden een zandheuvel grenst aan de Boslaan en de Drentseweg. De naam Kerkebos zal velen veel minder zeggen. Het is ingeklemd tussen de Oosterse Es, Zuider Es en Drentseweg, om het kerkhof heen. Staatsbosbeheer is de eigenaar van beide dorpsbossen en snoeit voornamelijk dode takken uit bomen, houdt paden bij en schoonde ongeveer drie jaar geleden de vijver in het Bergjebos op. ‘We laten het lekker groeien, maar dat dat in de zomer hard kan gaan, weten wij ook’, vertelt boswachter Linda Meijvogel.

Wens

De meesten zal het minder toegankelijke en niet regelmatig bijgehouden pad niet opvallen, behalve wanneer je er vaak gebruik van maakt. Met regelmaat moet je uitwijken voor een tak, achter elkaar aan lopen en met een kinderwagen is het helemaal lastig begaanbaar. ‘We snappen Staatsbosbeheer heel goed. Zij hebben nog 6000 hectare te onderhouden in deze omgeving. Maar gelukkig konden zij zich ook in onze wens vinden’, stelt Oeds Hoogeveen, één van de initiatiefnemers. Samen met zijn vrouw, Wytske en buurman Jan Vonk enthousiasmeerden zij aanwonenden, zochten informatie en kwamen erachter dat beide bossen eigenlijk best veel cultuurhistorische waarde hebben. De één, het Kerkebos, dateert uit 1850. ‘Het bos gold ten tijde van de vervening als productiebos. Als soort van reservekas, mocht er in het veen even niks te verdienen zijn’, gaat Hoogeveen verder. ‘Maar al gauw kwamen ze erachter dat het toch te weinig opleverde’, vult zijn vrouw hem aan.

Archeologische vondsten

Op de begraafplaats de Oostersehof aan de Oosterse Es en op de es aan dezelfde straat zijn archeologische vondsten gedaan, weet Vonk te vertellen. ‘Wat we allemaal wel niet te weten zijn gekomen over deze omgeving. Het maakt het bos daadwerkelijk bijzonder’, laat Vonk weten. Op de begraafplaats zijn vondsten gedaan stammend uit de Middeleeuwen. Men vermoedt een kleine nederzetting in de Middeleeuwen. Iets met een hoge archeologische waarde. Vondsten op de es zijn ook van archeologische waarde, maar klaarblijkelijk niet zo hoog. ‘Het wordt allemaal zorgvuldig uitgezocht door Landschapsbeheer Friesland’, vertelt Pauline van der Kolk, ook aanwonende.

Parkbos

Ook naar de flora en fauna wordt onderzoek gedaan, evenals het ontstaan van het Bergjebos, wat een stuk sierlijker is. ‘Het lijkt meer een parkbos’, duidt Oeds Hoogeveen. ‘Maar of dat allemaal zo is, moet nog blijken. Eerst is er nog veel werk te verrichten, zoals het breder maken van de paden en het opruimen van afval en tuinafval om mee te beginnen.’ Er zijn een aantal aanwonenden die groenafval dumpen in het bos. Daar wordt werk van gemaakt. En naast deze plannen worden ook exoten zoals bamboe, laurier en de Japanse 1000 knoop verwijderd. In het Kerkebos komt een nieuw wandelpad aan de zijde van de Drentseweg, zodat wandelaars het bos niet uit hoeven tijdens een rondwandeling. ‘Op dit moment moet je nog een stukje over de drukke Drentseweg.’ In het Bergjebos komt een bredere toegangsweg en op het bergje komt een bankje. Daarna wordt gedacht aan vogelhuisjes en eventueel infopanelen over de cultuurhistorie. Maar zover is het nog lang niet.

Wie de enthousiaste vrijwilligersgroep wil helpen met het opknappen van de bossen, meldt zich via deze website.. De eerste vrijwilligersdag is op 9 oktober. Op 6 november houdt Landschapsbeheer Friesland tevens een natuurwerkdag in de dorpsbossen. Dan wordt ook het pad aangelegd.

11 november 2016

Boswachter Corné Joziasse in Drents-Friese Wold

Het bergje bij Appelscha is geen groot bos maar wel zeer in trek als uitloopgebied voor bewoners van de Boslaan en omgeving. Gasten van camping Alkenhaer komen er ook graag. Het bergje is één van de oudste bossen van Appelscha en het Drents-Friese Wold en dankt zijn of haar naam aan de heuvel aan de noordkant van het bos.

De heuvel is gemaakt van grond die vrijgekomen is bij het graven van de naastliggende vijver. Een veel gebruikt bos dus, met een ruiterroute en wandelpaden. En dat vraagt om onderhoud. Zo is onze collega Henk Doldersum na gesprekken met omwonenden aan de slag gegaan met bewoners van zorginstelling de Fleddervoort in Veenhuizen. Paden opsnoeien, natte plekken bewerken en bezanden van paden waren de meest voorkomende werkzaamheden. Normaal gesproken werkende bewoners bij zorgboerderij Prins op de locatie Donderboerkamp bij Donderen. Deze keer hebben ze er in Appelscha wat moois van gemaakt. Bedankt mannen!

Boswachter Corné Joziasse